| آزمایش‌های خلاقانه در آموزش علوم: پلی میان تئوری، عمل، و زندگی روزمره برای پرورش تفکر انتقادی |
| کد مقاله : 1015-NCSE6 (R1) |
| نویسندگان |
|
نسرین رجبی * کارشناس آزمایشگاه دانشکده علوم تربیتی مشهد |
| چکیده مقاله |
| هدف از این مقاله مروری، تبیین جایگاه «آزمایش‌های خلاقانه و کم‌هزینه» به عنوان راهکاری استراتژیک در بازطراحی آموزش علوم تجربی است. این پژوهش در پی آن است که نشان دهد چگونه می‌توان با گذار از مدل‌های انتقال دانش سنتی به سمت یادگیری فعال و ساختن‌گرا، تفکر انتقادی و انگیزه درونی دانش‌آموزان را ارتقا داد. این مطالعه با استفاده از روش مرور نظام‌مند، ۸۵ مقاله و گزارش آموزشی منتشر شده در بازه زمانی ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۵ را مورد تحلیل کیفی قرار داده است. ملاک انتخاب منابع، تمرکز بر آزمایش‌های مبتنی بر مواد در دسترس، به‌کارگیری حسگرهای گوشی‌های هوشمند و رویکردهای یادگیریِ بوده است. فرآیند تحلیل داده‌ها با بهره‌گیری از مدل «تحلیل محتوای استقرایی» جهت استخراج الگوهای موفقِ طراحی آزمایش انجام پذیرفته است. نتایج نشان می‌دهد که طراحی آزمایش توسط دانش‌آموز (به جای اجرای دستورالعمل‌های پیش‌ساخته)، منجر به افزایش معنادار در درک مفاهیم علمی و مهارت‌های حل مسئله می‌شود. یافته‌ها تأکید دارند که استفاده از فناوری‌های همراه و ساده‌سازی ابزارهای آزمایشگاهی، نه تنها موانع مالی و لجستیکی را در مدارس کم‌برخوردار رفع می‌کند، بلکه با پیوند مفاهیم علمی به محیط زندگی روزمره، موجب تعمیق یادگیری و تقویت سواد علمی می‌گردد. همچنین، نقش معلم به عنوان «تسهیل‌گر» و نه «منبع انتقال دانش»، به عنوان عامل کلیدی در موفقیت این الگو شناسایی شد. این مقاله نتیجه می‌گیرد که آموزش علوم کارآمد در قرن ۲۱، نه در گرو تجهیزات گران‌قیمت، بلکه در گرو خلاقیت در طراحی تجربیات یادگیری است. |
| کلیدواژه ها |
| آموزش علوم تجربی، یادگیری ساختن‌گرا، آزمایش‌های کم‌هزینه، تفکر انتقادی، آموزش STEM، یادگیری دست‌ورزانه |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر |
