هوش مصنوعی در زیست‌شناسی و یادگیری زیست‌شناسی: مروری بر کاربردها، فرصت‌ها و پیامدهای آموزشی
کد مقاله : 1016-NCSE6 (R1)
نویسندگان
نوید دهنوی *
گروه آموزش زیست شناسی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665 تهران، ایران.
چکیده مقاله
مقدمه: هوش مصنوعی به‌عنوان یکی از محوری‌ترین فناوری‌های عصر حاضر، دامنه تأثیرگذاری خود را به طیف گسترده‌ای از حوزه‌های علمی، زیستی و تربیتی گسترانیده است. ظهور این پدیده، جهان را در مسیری از دگرگونی‌های دیجیتال قرار داده که پیش‌تر در افق پیش‌بینی‌های علمی نمی‌گنجید. روش: زیست‌شناسی به‌عنوان یکی از چهار شاخه‌ی اصلی علوم تجربی، در این پژوهش با رویکرد «مرور روایی» مورد بررسی قرار گرفت.کاربردهای گوناگون هوش مصنوعی و یادگیری آن در زیست‌شناسی که قبل‌تر در مقالات مختلف منتشر شده بودند، با نگاهی جدید تحلیل شد. یافته: مشخص گردید که کاربست‌های هوش مصنوعی در زیست‌شناسی از تنوع قابل‌توجهی برخوردار است. از جمله مصادیق عمده آن می‌توان به تحلیل داده‌های زیستی و ژنتیکی، مدل‌سازی پدیده‌های پیچیده مانند زیست‌شناسی سنتزی و زیست‌شناسی سامانه‌ها، گسترش مرزهای بیوانفورماتیک و تشخیص الگوهای بیماری‌زا اشاره کرد. افزون بر این، به‌کارگیری هوش مصنوعی در شاخه‌های گوناگون علوم زیستی از جمله پزشکی، کشاورزی، دامپروری و صنعت،انجام پذیرفته است. در بعد آموزش، پژوهش حاضر بیست و چهار کاربرد متمایز را برای هوش مصنوعی در حوزۀ یادگیری زیست‌شناسی آشکار ساخته است. این کاربردها به‌گونه‌ای نظام‌یافته در شش دسته‌بندی کلان قابل تفکیک می‌باشند: یادگیری شخصی‌سازی‌شده و آموزش راهنمامحور (در حکم یار آموزشی یا معلم خصوصی)؛ نظام‌های ارزشیابی و سنجش هوشمند؛ تولید و توسعه رسانه‌های آموزشی تعاملی؛ غنی‌سازی کیفی تجربه یادگیری؛ طراحی و مدیریت کلاس‌های درس مجازی؛ و فراهمسازی ابزارهای مکمل کمک‌آموزشی. نتیجه: ظرفیت‌های چندلایه هوش مصنوعی به‌طور کلی نقشی محوری در پشتیبانی از معلمان ایفا می‌کند و با شخصی‌سازی و زمینه‌محور ساختن محتوا، یادگیری را برای دانش‌آموزان معنادارتر و کارآمدتر می‌سازد.
کلیدواژه ها
علوم تجربی، زیست شناسی، فناوری نوظهور، هوش مصنوعی.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر