بررسی روشهای پژوهش علمی؛ گامی بنیادی در یادگیری و آموزش علوم تجربی
کد مقاله : 1060-NCSE6 (R1)
نویسندگان
ریحانه حکیمی برازجانی *
اموزش و پرورش
چکیده مقاله
کاوشگری علمی یکی از مهم‌ترین راه‌های شکل‌گیری تفکر علمی و یادگیری عمیق علوم تجربی است؛ زیرا دانش‌آموز را از دریافت صرف مطالب، به سوی مشاهده، پرسشگری، بررسی شواهد و ارائۀ توضیح بر پایۀ داده‌ها هدایت می‌کند. هدف این مقاله، تبیین جایگاه کاوشگری علمی در آموزش علوم تجربی دورۀ متوسطۀ اول و ارائۀ چارچوبی آموزشی برای تقویت مهارت‌های تفکر علمی دانش‌آموزان است. این پژوهش با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و بر پایۀ مطالعۀ کتاب‌های درسی، منابع علمی و پژوهش‌های مرتبط انجام‎شده و محتوای گردآوری‌شده با تأکید بر قابلیت استفاده در کلاس علوم، تحلیل و سازماندهی شده است. در این چارچوب، کاوشگری علمی فرایندی پویا و پیوسته در نظر گرفته می‌شود که از مشاهده و طرح پرسش آغاز شده و با گردآوری اطلاعات، شکل‌گیری فرضیه، طراحی و اجرای بررسی، ثبت و تحلیل داده‌ها، تفسیر شواهد و نتیجه‌گیری ادامه می‌یابد. برای نشان‎دادن امکان اجرای این فرایند در کلاس، نمونۀ «بررسی تأثیر نور بر رشد گیاه لوبیا» به عنوان یک فعالیت آموزشی، مورد استفاده قرار گرفته است. تحلیل مطالب نشان می‌دهد که آموزش کاوشگری، در صورت همراه‎شدن با فعالیت‌های عملی و فرصت‎دادن به دانش‌آموز برای فکرکردن و تصمیم‌گیری، می‌تواند در تقویت مشاهدۀ دقیق، پرسشگری، استدلال، تحلیل داده و نتیجه‌گیری مبتنی بر شواهد مؤثر باشد و ارتباط میان مفاهیم علمی و تجربۀ واقعی دانش‌آموزان را افزایش دهد. بر این اساس، نقش معلم در چنین رویکردی بیش از انتقال مستقیم مطالب، فراهم کردن موقعیت مناسب برای پرسیدن، بررسی ‎کردن و اندیشیدن دانش‌آموزان است.
کلیدواژه ها
کاوشگری علمی، آموزش علوم تجربی، تفکر علمی، متوسطه اول، پرسشگری، شواهد علمی
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر