هوش مصنوعی مولد در یادگیری کاوشگرانه علوم تجربی: فرصت‌ها، چالش‌ها و چارچوبی برای تقویت استدلال علمی
کد مقاله : 1072-NCSE6 (R1)
نویسندگان
نعمت اله قنبری *
دبیر آموزش‌وپرورش
چکیده مقاله
هوش مصنوعی مولد به‌عنوان یکی از فناوری‌های نوظهور، ظرفیت‌های جدیدی برای پشتیبانی از فرایند یاددهی ـ یادگیری علوم تجربی ایجاد کرده است. هدف پژوهش حاضر، بررسی ظرفیت‌ها و چالش‌های استفاده از هوش مصنوعی مولد در یادگیری کاوشگرانه علوم تجربی و ارائه چارچوبی برای استفاده آموزشی هدفمند از این فناوری با تأکید بر تقویت استدلال علمی دانش‌آموزان است. پژوهش حاضر با رویکرد مروری ـ تحلیلی انجام شده و مطالعات علمی مرتبط با هوش مصنوعی در آموزش علوم، هوش مصنوعی مولد، یادگیری کاوشگرانه و استدلال علمی مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که هوش مصنوعی مولد می‌تواند در مراحل مختلف یادگیری کاوشگرانه، از جمله طرح پرسش، فرضیه‌سازی، طراحی فعالیت، تحلیل داده‌ها، دریافت بازخورد و بازاندیشی، نقش پشتیبان داشته باشد. بااین‌حال، استفاده غیرهدفمند از این فناوری ممکن است به کاهش مشارکت شناختی دانش‌آموز، پذیرش غیرانتقادی پاسخ‌های تولیدشده و تضعیف فرصت تمرین استدلال علمی منجر شود. بر اساس تحلیل منابع، استفاده تقویت‌کننده از هوش مصنوعی، یعنی استفاده از آن برای نقد، مقایسه شواهد، دریافت بازخورد و بازاندیشی، نسبت به استفاده جایگزین‌کننده آموزشی مطلوب‌تر است. در پایان، چارچوبی برای «یادگیری کاوشگرانه تقویت‌شده با هوش مصنوعی مولد» پیشنهاد شده است که در آن دانش‌آموز عامل اصلی یادگیری، معلم طراح و ناظر فرایند و هوش مصنوعی پشتیبان و بازخورددهنده فعالیت کاوشگرانه است.
کلیدواژه ها
هوش مصنوعی مولد، آموزش علوم تجربی، یادگیری کاوشگرانه، استدلال علمی، تفکر انتقادی، سواد هوش مصنوعی.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر