بررسی شایستگی‌های حرفه‌ای موردنیاز معلمان علوم تجربی در عصر فناوری‌های هوشمند
کد مقاله : 1080-NCSE6 (R1)
نویسندگان
سیده الهه حسینی دوآبی *1، علی باقری آبکسری2، فاطمه کریمی1، محدثه مهدی زاده3
1آموزش و پرورش
2وزارت آموزش و پرورش
3اموزش و پرورش
چکیده مقاله
هدف پژوهش حاضر، شناسایی و صورت‌بندی شایستگی‌های حرفه‌ای موردنیاز معلمان علوم تجربی در مواجهه با فناوری‌های هوشمند است. پژوهش با روش مرور تحلیلی ـ اسنادی انجام شد و چارچوب‌های معتبر شایستگی دیجیتال و هوش مصنوعی معلمان، اسناد مرجع آموزش علوم و پژوهش‌های منتخب منتشرشده تا تیر ۱۴۰۵ به‌صورت هدفمند بررسی شدند. داده‌ها با استفاده از ماتریس مقایسه‌ای و کدگذاری قیاسی ـ استقرایی تحلیل و مفاهیم هم‌پوشان در سطح دانش، عملکرد و مسئولیت حرفه‌ای ادغام شدند. یافته‌ها نشان داد شایستگی حرفه‌ای معلم علوم در عصر فناوری‌های هوشمند از هفت قلمرو به‌هم‌پیوسته تشکیل می‌شود: تسلط علمی و هوشیاری معرفتی؛ طراحی فناورانه ـ تربیتی آموزش کاوش‌محور؛ سواد هوش مصنوعی و داده؛ راهبری آزمایشگاه، شبیه‌سازی و محیط‌های چندوجهی؛ ارزشیابی و بازخورد مبتنی بر شواهد؛ اخلاق، ایمنی و عاملیت انسانی؛ و یادگیری حرفه‌ای، همکاری و رهبری نوآوری. این قلمروها در سه سطح «فهم و تشخیص»، «کاربست و سازگار‌سازی» و «طراحی و راهبری» رشد می‌کنند. تحلیل‌ها همچنین نشان داد مهارت کار با ابزار، به‌تنهایی معیار شایستگی نیست؛ معلم باید خروجی سامانه‌های هوشمند را از نظر صحت علمی، سوگیری، تناسب تربیتی، حفاظت از داده و اثر آن بر استدلال دانش‌آموز ارزیابی کند. الگوی پیشنهادی می‌تواند مبنایی برای بازنگری برنامه‌های تربیت‌معلم، طراحی دوره‌های ضمن‌خدمت و تدوین نشانگرهای ارزشیابی عملکرد معلمان علوم باشد.
کلیدواژه ها
شایستگی حرفه‌ای، معلم علوم تجربی، فناوری هوشمند، هوش مصنوعی، سواد داده، آموزش کاوش‌محور.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر