سنجش رویکرد بین‌رشته‌ای در آموزش محیط‌زیست: تحلیل محتوای مفاهیم شیمی و زیست‌شناسی کتاب انسان و محیط‌زیست
کد مقاله : 1086-NCSE6 (R1)
نویسندگان
ملیکا رشیدی1، سیده منیژه نعمت پور *2
1دانشجوی کارشناسی آموزش علوم تجربی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
2استادیار گروه آموزش شیمی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران، صندوق پستی 889- 14665
چکیده مقاله
آموزش مسائل محیط‌زیستی به دلیل ماهیت پیچیده و چندبعدی آن‌ها، نیازمند رویکردهای آموزشی بین‌رشته‌ای است. شیمی و زیست‌شناسی از مهم‌ترین حوزه‌های علمی در تبیین مسائل محیط‌زیستی به شمار می‌روند؛ زیرا بسیاری از این مسائل از یک سو با مواد، ترکیبات، آلاینده‌ها و فرایندهای شیمیایی و از سوی دیگر با موجودات زنده، زیست‌بوم‌ها و فرایندهای زیستی ارتباط دارند. پژوهش حاضر با هدف بررسی میزان توجه به رویکرد بین‌رشته‌ای در آموزش مسائل محیط‌زیستی، از طریق تحلیل مفاهیم شیمیایی و زیست‌شناختی کتاب انسان و محیط‌زیست دوره متوسطه دوم انجام شد. این پژوهش با روش تحلیل محتوای کیفی و رویکرد توصیفی ـ تحلیلی انجام گرفت. واحد تحلیل شامل مفاهیم، موضوعات و بخش‌های مرتبط با علوم شیمی و زیست‌شناسی بود و نحوه ارتباط میان آن‌ها در تبیین مسائل محیط‌زیستی بررسی شد. یافته‌ها نشان داد که مفاهیم شیمیایی و زیست‌شناختی در موضوعاتی مانند آب، خاک، هوا، انرژی، پسماند، تنوع زیستی و گردشگری حضور فعال دارند. در برخی بخش‌ها، ارتباط تلفیقی میان دو حوزه مشاهده شد؛ برای نمونه، ارتباط آلودگی نفتی با حذف زیستی آلاینده‌ها توسط جوامع میکروبی، نمونه‌ای از پیوند مفاهیم شیمیایی و زیست‌شناختی است. با این حال، در برخی موارد مفاهیم دو حوزه بیشتر به صورت هم‌زمان و در کنار یکدیگر ارائه شده‌اند و ارتباط نظام‌مند میان آن‌ها کمتر مورد توجه قرار گرفته است. بر اساس یافته‌ها، تقویت فعالیت‌های پژوهشی و آزمایشگاهی بین‌رشته‌ای، استفاده از مسائل واقعی محیط‌زیستی، طرح پرسش‌های تلفیقی و توجه به روابط علت و معلولی می‌تواند به تعمیق یادگیری و تقویت تفکر بین‌رشته‌ای دانش‌آموزان کمک کند.
کلیدواژه ها
آموزش محیط‌زیست، رویکرد بین‌رشته‌ای، تحلیل محتوا، شیمی، زیست‌شناسی، کتاب انسان و محیط‌زیست
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر