تحلیل مؤلفه‌های محیط‌زیست و توسعه پایدار در کتاب علوم تجربی هفتم متوسطه
کد مقاله : 1106-NCSE6 (R1)
نویسندگان
محدثه مهدی زاده *1، فاطمه کریمی2، سیده الهه حسینی دوابی2
1آموزش و پرورش
2آموزش پرورش
چکیده مقاله
پژوهش حاضر با هدف تحلیل چگونگی بازنمایی مؤلفه‌های محیط‌زیست و توسعه پایدار در کتاب علوم تجربی پایه هفتم متوسطه انجام شد. روش پژوهش، تحلیل محتوای توصیفی با رویکرد ترکیبی کمی و کیفی بود. پیکره پژوهش، همه پانزده فصل کتاب، مقدمه آموزشی، متن‌ها، فعالیت‌ها، پرسش‌ها، تصویرها، جدول‌ها و زیرنویس‌های معنادار را دربر گرفت. واحد ثبت، پیام آموزشی مستقل و واحد زمینه، فصل کتاب در نظر گرفته شد. بر پایه ادبیات آموزش برای توسعه پایدار، هفت مقوله آب و مدیریت منابع آبی؛ انرژی، بهره‌وری و تغییر اقلیم؛ منابع طبیعی و بهره‌برداری؛ مصرف مسئولانه و پسماند؛ آلودگی و سلامت محیط؛ زیست‌بوم‌ها و تنوع زیستی؛ و مسئولیت‌پذیری، مشارکت و عدالت بین‌نسلی تدوین شد. در مجموع ۸۱ واحد معنایی کدگذاری شد. بیشترین سهم به انرژی، بهره‌وری و تغییر اقلیم با ۲۸٫۴ درصد و آب و مدیریت منابع آبی با ۲۳٫۵ درصد تعلق داشت؛ در مقابل، زیست‌بوم‌ها و تنوع زیستی با ۶٫۲ درصد کمترین سهم را داشت. همچنین ۹۱٫۴ درصد واحدها در فصل‌های پنجم تا هفتم و نهم تا دهم متمرکز بود و تنها ۱۱٫۱ درصد پیام‌ها دانش‌آموز را به اقدام یا تصمیم‌گیری محیط‌زیستی هدایت می‌کرد. یافته‌های کیفی نشان داد کتاب در پیوند دادن مفاهیم علمی با زندگی روزمره، منابع بومی، صرفه‌جویی، بازیافت و عدالت بین‌نسلی ظرفیت مطلوبی دارد؛ بااین‌حال، پیوند نظام‌مند ابعاد محیطی، اجتماعی و اقتصادی، آموزش سازگاری با تغییر اقلیم، تنوع زیستی، عدالت محیط‌زیستی و پروژه‌های کنش‌محور مدرسه‌ای کم‌رنگ است. بازآرایی توزیع محتوا و افزودن فعالیت‌های مسئله‌محور و محلی می‌تواند نقش کتاب را در پرورش شایستگی‌های پایداری تقویت کند.
کلیدواژه ها
آموزش محیط‌زیست، آموزش برای توسعه پایدار، تحلیل محتوا، کتاب درسی علوم، پایه هفتم
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر