| برنامه‌درسی علوم تجربی در ایران: چالش‌های محتوایی و راهبردهای بازنگری در مقاطع مختلف |
| کد مقاله : 1171-NCSE6 |
| نویسندگان |
|
ابوالقاسم فرمانی * دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه ریزی درسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شیراز،شیراز، ایران |
| چکیده مقاله |
| پژوهش حاضر با هدف تحلیل انتقادی برنامه‌درسی علوم تجربی ایران و ارائه راهبردهای بازنگری انجام شد. این مطالعه کیفی با روش تحلیل محتوای اسنادی و مرور نظام‌مند صورت گرفت. جامعه پژوهش شامل کتاب‌های درسی علوم تجربی مقاطع مختلف، اسناد بالادستی و پژوهش‌های مرتبط (۱۳۸۵-۱۴۰۵) بود که به‌صورت هدفمند انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها، چک‌لیست محقق‌ساخته بر اساس مؤلفه‌هایی چون اهداف آموزشی، سازماندهی محتوا، مهارت‌های فرایندی، روش‌های تدریس، ارزشیابی، تناسب با سن و توانایی‌های شناختی، تفکر انتقادی، خلاقیت و ارتباط با زندگی روزمره و فناوری بود. یافته‌ها نشان داد مهم‌ترین چالش‌ها عبارت‌اند از: توزیع نامتوازن محتوا، کم‌توجهی به مهارت‌های فرایندی پیچیده، ناهماهنگی بین برنامه‌ی قصدشده، اجراشده و کسب‌شده، غفلت از رویکردهای نوین مانند کاوشگری و حل مسئله، و عدم تناسب محتوا با رشد شناختی دانش‌آموزان. شکاف بین برنامه‌ی قصدشده و اجراشده در فعالیت‌های عملی (۴۳٪ انطباق) و مهارت‌های فرایندی (۳۹٪ انطباق) چشمگیر است. راهبردهای بازنگری در چهار سطح محتوایی، روش‌شناختی، ساختاری و اجرایی-ارزشیابی تدوین شد. اولویت‌های اصلی شامل توجه به برنامه‌ی اجراشده و کسب‌شده، توانمندسازی معلمان در روش‌های نوین، بازنگری نظام ارزشیابی به‌سوی سنجش مهارت‌ها، و ایجاد نظارت مستمر بر اجراست. |
| کلیدواژه ها |
| برنامه‌درسی علوم تجربی، تحلیل محتوای کتاب‌های درسی، مهارت‌های فرایندی علم، بازنگری برنامه‌درسی، آموزش علوم تجربی، چالش‌های محتوایی، دوره‌های تحصیلی ایران |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر |
