بازاندیشی نقش آموزش علوم تجربی در ارتقای سواد محیط زیستی دانش آموزان: رویکردی نوین در توسعه پایدار
کد مقاله : 1176-NCSE6 (R1)
نویسندگان
مینا خراسانی *1، زهرا شاه ورن2، زهرا قوجاخانلو3، مریم نوروزی آبی بگلو4
1گروه آموزش زیست‌شناسی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665، تهران، ایران
2دبیر زیست شناسی، وزارت آموزش و پرورش، آذربایجان شرقی، ایران
3دبیر زیست شناسی، وزارت آموزش و پرورش، زنجان، ایران
4دبیر زیست شناسی، وزارت آموزش و پرورش، اردبیل، ایران
چکیده مقاله
آموزش علوم تجربی به دلیل ماهیت کاوش‌محور، نقشی محوری در ارتقای سواد محیط‌زیستی و تحقق اهداف توسعه پایدار دارد؛ با این‌حال، اثربخشی این آموزش‌ها وابسته به کیفیت و ساختار محتوای درسی است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل محتوای کتاب‌های علوم تجربی دوره اول متوسطه (پایه‌های هفتم، هشتم و نهم) از نظر بازتاب پنج مؤلفه محیط‌زیستی (آب، خاک، هوا، انرژی و زباله) در سه حیطه آگاهی‌بخش، مهارتی و نگرشی با روش توصیفی- تحلیلی انجام شد. نتایج نشان داد که از مجموع ۸۰ کد استخراج‌شده، بیشترین سهم به مؤلفه‌های «انرژی» (8/43%)، «هوا» (8/23%) و «آب» (20%) اختصاص یافته است؛ درحالی‌که موضوعات بنیادینی چون «خاک» (5/7%) و «زباله» (5%) با کم‌توجهی چشم‌گیری روبه‌رو بودند. همچنین در بررسی حیطه‌های یادگیری، 51 کد (8/63%) به ساحت آگاهی‌بخشی اختصاص داشته و سهم حیطه نگرشی 8 کد (10%) بوده است. علاوه براین، سهم کدهای مهارتی با ارتقای پایه تحصیلی از 3/48% در پایه هفتم به 7/10% در پایه نهم کاهش یافته است که نشان‌دهنده غلبه رویکرد نظری و حافظه‌محور بر تقویت حل مسئله و کنشگری فعال است. از این‌رو، بازنگری ساختاری در محتوای کتب درسی از طریق ایجاد تعادل میان مؤلفه‌ها، تقویت ساحت‌های مهارتی و نگرشی، و بهره‌گیری معلمان از روش‌های تدریس فعال و مسئله‌محور جهت تبدیل دانش به رفتار مسئولانه ضروری است.
کلیدواژه ها
آموزش علوم تجربی، تحلیل محتوا، توسعه پایدار، دوره اول متوسطه، سواد محیط‌زیستی.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر