تحلیل محتوای کتاب‌های درسی علوم‌تجربی دوره ابتدایی از حیث توجه به مقوله ضایعات مواد غذایی
کد مقاله : 1179-NCSE6 (R1)
نویسندگان
نوشین گشمردی *
1گروه آموزش زیست‌شناسی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665، تهران، ایران
چکیده مقاله
هدف پژوهش حاضر، تحلیل محتوای کتاب‌های درسی علوم‌تجربی دوره ابتدایی (پایه اول تا ششم) از حیث توجه به مقوله ضایعات مواد غذایی بود. با توجه به اهمیت روزافزون کاهش ضایعات غذایی و نقش آموزش علوم‌‌تجربی در شکل‌دهی به نگرش و رفتار دانش‌آموزان، این پژوهش با روش تحلیل محتوا با رویکرد توصیفی انجام شد. جامعۀ پژوهش، همۀ کتاب‌های درسی علوم‌تجربی دوره ابتدایی (چاپ ۱۴۰۴-۱۴۰۵) به‌تعداد ۶۸۵ صفحه بود که نمونۀ آماری برابر با جامعۀ آماری در نظر گرفته شد. ابزار گردآوری داده‌ها چک‌لیست مبتنی بر سه مقولۀ اصلی اطلاعات فنی و پایه‌ای، اطلاعات مرتبط با کاهش ضایعات و اطلاعات مرتبط با تفکیک و بازیافت بود که روایی آن توسط پنج صاحب‌نظر تأیید شد. یافته‌ها نشان داد؛ بیشترین فراوانی مقوله‌های مرتبط با ضایعات مواد غذایی مربوط به پایه‌های دوم و سوم بود؛ در حالی‌که پایه‌های اول، چهارم و ششم فاقد هرگونه اشاره به این موضوع بودند. از میان زیرمقوله‌ها، مقوله‌های فرعی راه‌های نگهداری و ذخیره‌سازی مواد غذایی با ۳۱ مورد، رعایت بهداشت برای جلوگیری از فساد با ۲۰ مورد و جلوگیری از دسترسی آفات به محل نگهداری موادغذایی با 18 مورد بیشترین بسامد را داشتند، در صورتی‌که مؤلفه‌هایی نظیر تأکید بر تولید ضایعات غذایی کمتر، زیر سوال‌بردن تولید ضایعات، موادغذایی را به اندازه مصرف کنید و به‌اندازه مواد غذایی درست‌ کنید، بسیار محدود یا فاقد فراوانی بودند. بنابراین، بازنگری محتوای کتاب‌های علوم‌تجربی با رویکرد توسعۀ پایدار و با رعایت اصول سازماندهی محتوا و نیز با تأکید بر نقش فعال کودکان می‌تواند زمینه‌ساز مشارکت آگاهانه و مسئولانه شهروندان در نظام غذایی پایدار باشد.
کلیدواژه ها
ضایعات مواد غذایی، تحلیل محتوا، کتاب‌های درسی، علوم‌تجربی، دوره ابتدایی، توسعۀ پایدار
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر