بررسی کج‌فهمی‌های دانش‌آموزان در مفاهیم نیرو با استفاده از تحلیل پاسخ‌های تشریحی و ترسیمی (مطالعه موردی: فصل‌های ورزش و نیرو ۱ و ۲ علوم ششم)
کد مقاله : 1210-NCSE6 (R1)
نویسندگان
امید بهرامی *
گروه آموزش فیزیک، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889- 14665 تهران، ایران
چکیده مقاله
پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل کیفی-کمی کج‌فهمی‌های دانش‌آموزان پایه ششم ابتدایی در مفاهیم نیرو (شامل تمایز جرم و وزن، قانون کنش و واکنش، نیروی خالص، اصطکاک، مقاومت هوا و نیروی بالابری) با استفاده از روش تحلیل پاسخ‌های تشریحی و ترسیمی انجام شده است. این پژوهش از نوع آمیخته (کیفی-کمی) با طرح اکتشافی متوالی است. جامعه آماری شامل ۱۰۰ دانش‌آموز (۵۰ دختر و ۵۰ پسر) از مدارس دولتی شهر تهران است که با نمونه‌گیری هدفمند از میان کلاس‌های ششم انتخاب شدند. ابزار پژوهش، آزمون محقق‌ساخته‌ای مشتمل بر ۸ سوال تشریحی همراه با تصاویر و ۲ سوال ترسیمی (طراحی نیروها) بود که روایی محتوایی آن توسط ۵ متخصص آموزش علوم تایید و پایایی آن با روش بازآزمایی (ضریب ۸۲/۰) محاسبه گردید. تحلیل پاسخ‌ها با استفاده از روش کدگذاری باز و محوری انجام شد و ۲۱ کد مفهومی شناسایی گردید. یافته‌ها نشان داد که ۶۸٪ از دانش‌آموزان در تمایز جرم و وزن، ۵۸٪ در تشخیص جفت‌های کنش-واکنش، ۵۵٪ در محاسبه نیروی خالص و ۵۰٪ در تبیین نیروی اصطکاک دچار کج‌فهمی نظام‌مند هستند. همچنین تحلیل نقاشی‌ها نشان داد که بسیاری از دانش‌آموزان (۶۰٪) قادر به نمایش صحیح جهت نیروها در موقعیت‌های فیزیکی نیستند. بر اساس یافته‌ها، الگوی غالب کج‌فهمی‌ها ریشه در تجارب روزمره و عدم تمایز مفاهیم انتزاعی از محسوسات دارد. این نتایج بر ضرورت استفاده از رویکردهای تدریس مبتنی بر حل مسئله و فعالیت‌های آزمایشگاهی در آموزش مفاهیم نیرو تأکید می‌کند.
کلیدواژه ها
کج‌فهمی، تحلیل پاسخ‌های تشریحی، مفاهیم نیرو، آموزش علوم ابتدایی، جرم و وزن، کنش و واکنش
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر