شناسایی و دسته‌بندی چالش‌های آموزش علوم‌تجربی در مدارس مناطق محروم و کمتربرخوردار ایران: یک مرور نظام‌مند از راهکارهای ارائه‌شده در پژوهش‌های داخلی
کد مقاله : 1223-NCSE6 (R1)
نویسندگان
رحیم محجوب *
گروه آموزشی کار و فناوری، دانشگاه فرهنگیان، قزوین، ایران
چکیده مقاله
عدالت آموزشی یکی از اصول بنیادین نظام‌های تعلیم‌وتربیت است، اما در عمل، دانش‌آموزان مناطق محروم و کمتربرخوردار ایران در دسترسی به آموزش باکیفیت علوم‌تجربی با موانع جدی مواجه‌اند. هدف این پژوهش، شناسایی و دسته‌بندی نظام‌مند چالش‌های آموزش علوم‌تجربی در این مناطق و طبقه‌بندی راهکارهای ارائه‌شده در پژوهش‌های داخلی است. با پیروی از پروتکلی مبتنی بر چارچوب اسپایدر و رهنمودهای پریزما، ادبیات در دسترس در پایگاه‌های نمایه‌ساز داخلی (از جمله سیویلیکا و نشریات تخصصی آموزش علوم) به‌صورت هدفمند بررسی شد. یافته‌ها نشان می‌دهد چالش‌ها در چهار دستۀ کلی زیرساختی (کمبود و فرسودگی آزمایشگاه، تجهیزات و مواد مصرفی)، آموزشی - روشی (غلبۀ روش‌های معلم‌محور و انتقالی)، انسانی - انگیزشی (کمبود و جابه‌جایی معلمان متخصص) و برون‌مدرسه‌ای (نابرابری توزیع منطقه‌ای منابع) قابل‌دسته‌بندی است. راهکارهای شناسایی‌شده نیز حول چهار محور طراحی آزمایش‌های کم‌هزینه، به‌کارگیری روش‌های تدریس فعال و اکتشافی، توانمندسازی و نگهداشت معلمان، و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین (واقعیت افزوده و هوش مصنوعی) سازمان‌دهی شده‌اند. این مقاله با ارائۀ دو مدل مفهومی (سطح‌بندی عوامل درون‌مدرسه‌ای/برون‌مدرسه‌ای، و محورهای راهکاری) و نیز جدولی برای تطبیق‌یافته‌ها با محورهای همایش، چارچوبی کاربردی برای پژوهش‌های آتی و برنامه‌ریزی آموزشی در مناطق محروم فراهم می‌کند.
کلیدواژه ها
آموزش علوم‌تجربی، فناوری‌های نوین آموزشی، کیفیت آموزش، مرور نظام‌مند، مناطق محروم، نابرابری آموزشی.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر