بازآرایی و طراحی آزمایش‌های علوم تجربی بر اساس چارچوب پنج‌مرحله‌ای طراحی آزمایش‌های خلاقانه
کد مقاله : 1239-NCSE6
نویسندگان
آذر لطفی *1، اعظم خانعلی2
1دبیر آموزش و پرورش
2دبیر شیمی آموزش و پرورش
چکیده مقاله
آزمایش در آموزش علوم نقش ارزشمندی در درک مفاهیم انتزاعی ایفا می‌کند، با این حال در بسیاری از کلاس‌های درس به اجرای مکانیکی دستورالعمل‌های از پیش تعیین‌شده تقلیل می‌یابد و فضای کمی برای کنجکاوی، خطا و خلاقیت دانش‌آموزان باقی می‌گذارد. مطالعه حاضر با هدف بررسی تأثیر آزمایش‌های خلاقانه بر پرورش خلاقیت علمی دانش‌آموزان و ارائه چارچوبی عملی برای طراحی مجدد آزمایش‌های رایج انجام شد. این مطالعه با رویکردی مستند و مبتنی بر مبانی نظری تفکر واگرا و همگرا، یادگیری تجربی (تجربه گرایی) و نظریه خود تعیین‌گری، یافته‌های تحقیقات تجربی از چین، ترکیه، اتیوپی و همچنین جنبش جهانی آزمایش کم‌هزینه را تجزیه و تحلیل کرد. بر اساس این تحلیل، یک چارچوب عملی پنج مرحله‌ای متشکل از«پرسش و پاسخ آزاد، طوفان فکری انتخاب و طراحی، اجرا و مشاهده، و تأمل و طراحی مجدد» تدوین شد و کاربرد آن با چندین مثال عینی از آزمایش‌های مرتبط با کتاب‌های درسی نشان داده شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که خلاقیت در آزمایش‌های علمی چندان به هزینه مواد وابسته نیست؛ بلکه به میزان باز بودن سوال، تحمل خطا در فرآیند و عاملیت دانش‌آموز در طراحی آزمایش (نه فقط اجرای آن)بستگی دارد. این تحقیق نتیجه می‌گیرد که طراحی خلاقانه آزمایش‌ها، مهارت و توانایی اکتسابی هر معلمی است؛ مشروط بر اینکه با بازاندیشی در ساختار آزمایش‌های موجود بدون نیاز به منابع مالی قابل توجه، زمینه ایجاد موقعیت‌های یادگیری پویا را فراهم کند.
کلیدواژه ها
آزمایش خلاقانه، خلاقیت علمی، یادگیری مبتنی بر تحقیق، آزمایش کم‌هزینه، آموزش علوم.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر