واکاوی مؤلفه‌های حل مسئله به روش جان دیویی در کتاب‌های علوم تجربی متوسطه اول.
کد مقاله : 1256-NCSE6 (R1)
نویسندگان
هستی زارع *1، سیده فاطمه آیت‌اللهی2
1دانشگاه فرهنگیان، پردیس شهید باهنر شیراز، دانشکده علوم پایه
2مدرس دانشگاه فرهنگیان، دکتری شیمی فیزیک، دانشکده علوم پایه، پردیس شهید باهنر شیراز، ایران.
چکیده مقاله
تفکر حل مسئله یکی از مهم‌ترین مهارت‌های شناختی در فرایند یادگیری علوم تجربی است و کتاب‌های درسی نقش مهمی در فراهم کردن زمینه‌های پرورش این مهارت دارند. پژوهش حاضر با هدف بررسی میزان توجه کتاب‌های علوم تجربی دوره متوسطه اول (پایه‌های هفتم، هشتم و نهم) به مؤلفه‌های حل مسئله بر اساس الگوی جان دیویی انجام شد. این پژوهش از نوع توصیفی و با روش تحلیل محتوای کیفی قیاسی انجام گرفته است. جامعه پژوهش شامل کتاب‌های علوم تجربی پایه‌های هفتم، هشتم و نهم دوره متوسطه اول بود که به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و مورد بررسی قرار گرفتند. واحد تحلیل شامل متن درس‌ها و پرسش‌های موجود در کتاب‌ها بود و داده‌ها با استفاده از مؤلفه‌های پنج‌گانه الگوی حل مسئله دیویی شامل احساس وجود مسئله، تعریف مسئله، فرضیه‌سازی، جمع‌آوری اطلاعات و آزمون فرضیه، و نتیجه‌گیری و ارزیابی تحلیل شدند. یافته‌های پژوهش نشان داد که کتاب‌های علوم تجربی دوره متوسطه اول از ظرفیت مناسبی برای تقویت مهارت حل مسئله برخوردارند، اما توزیع مؤلفه‌های این الگو در میان پایه‌ها و فصل‌های مختلف متوازن نیست. بیشترین توجه به مؤلفه‌های جمع‌آوری اطلاعات و آزمون فرضیه معطوف بوده، در حالی که مؤلفه‌هایی مانند فرضیه‌سازی و نتیجه‌گیری و ارزیابی در بسیاری از موارد کمتر مورد توجه قرار گرفته‌اند. نتایج نشان می‌دهد که بازنگری محتوای کتاب‌های علوم تجربی با تأکید بیشتر بر مراحل شناختی فرایند حل مسئله، می‌تواند زمینه تقویت تفکر علمی و یادگیری فعال دانش‌آموزان را فراهم کند.
کلیدواژه ها
تحلیل محتوا، حل مسئله، جان دیویی، علوم تجربی، دوره متوسطه اول.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر