آموزش علوم با رویکرد کُنش‌گرانه در راستای توسعه پایدار
کد مقاله : 1301-NCSE6 (R1)
نویسندگان
امیر فرح نسب *1، ابوالفضل مرادی مزرعه نو2
1مدرّس دانشگاه
2دبیر آموزش و پرورش
چکیده مقاله
توسعه پایدار نیازمند آموزش‌هایی است که یادگیرندگان را علاوه بر کسب دانش، برای تحلیل مسائل، ارزیابی دیدگاه‌های مختلف، تصمیم‌گیری و اقدام مسئولانه آماده سازند. آموزش علوم، به دلیل ارتباط مستقیم با مسائل علمی، اجتماعی و محیط‌زیستی، ظرفیت مناسبی برای تحقّق این هدف دارد. در پژوهشِ حاضر، 41 منبع علمی مشتمل بر مقالات داخلی، خارجی و کتب، با رویکرد مروری و با هدف بررسی ظرفیت آموزش علوم با رویکرد کنش‌گرانه در راستای توسعه پایدار انجام شده است. در این مطالعه، پژوهش‌های مرتبط با شایستگی کنش برای پایداری، یادگیری فعال و تجربی، مسائل اجتماعی ـ علمی، یادگیری پروژه‌محور و کاوشگری، مشارکتِ دانش‌آموزان، نقش معلّم و محیط مدرسه و موانع اجرای این رویکرد، بررسی و به‌صورت تلفیقی، تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که آموزش علوم زمانی می‌تواند به شکل‌گیریِ شایستگی کنش‌گرانه کمک کند که از انتقالِ صرفِ مفاهیم علمی، فراتر رفته و با مسائل واقعی، تفکر انتقادی و سیستمی، تجربه عملی، مشارکت، تصمیم‌گیری و اقدام پیوند یابد. همچنین مشارکتِ واقعی دانش‌آموزان، ارتباط با جامعه و محیط محلّی، یادگیریِ پروژه‌محور و کاوشگری، آمادگی حرفه‌ای معلّمان و حمایت مدرسه، از عوامل مهم تحقّق این رویکرد هستند. در مقابل، کمبود آمادگی معلّمان، غلبه‌ی روش‌های سنّتی، محدودیت زمانی و دشواریِ ارزشیابی، از مهم‌ترین موانع اجرای آن به شمار می‌روند. بر این اساس، آموزش علوم کنش‌گرانه، می‌تواند زمینه‌ی گذار از "دانستن درباره پایداری" به "توانستنِ اندیشیدن، تصمیم‌گیری و اقدام برای پایداری" را فراهم سازد.
کلیدواژه ها
آموزش علوم، آموزش برای توسعه پایدار، شایستگی کنش، یادگیری فعّال، تفکّر انتقادی، مشارکت دانش‌آموزان.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر