تحلیل محتوای کتاب‌های آزمایشگاه علوم دوره دوم متوسطه بر اساس الگوی آموزش خلاقیت پلسک با استفاده از روش ویلیام رومی
کد مقاله : 1346-NCSE6
نویسندگان
شریف کامیابی *
عضو هیات علمی
چکیده مقاله
هدف پژوهش حاضر، بررسی میزان بازنمایی مؤلفه‌های آموزش خلاقیت در محتوای کتاب‌های آزمایشگاه علوم دوره دوم متوسطه و تبیین ظرفیت این محتوا برای ایجاد درگیری ذهنی و فعالیت خلاقانه دانش‌آموزان است. این پژوهش با روش تحلیل محتوای کمی و رویکرد توصیفی ـ تحلیلی انجام شد و محتوای کتاب‌های آزمایشگاه علوم پایه‌های دهم و یازدهم با استفاده از دو چارچوب روش ویلیام رومی و الگوی آموزش خلاقیت پلسک مورد بررسی قرار گرفت. در تحلیل پلسک، مؤلفه‌های سه اصل «توجه»، «گریز» و «تحرک» در متن، تصاویر، پرسش‌ها و فعالیت‌های کتاب‌ها شناسایی و کدگذاری شدند. یافته‌ها نشان داد از مجموع ۳۱۰ مضمون شناسایی‌شده، ۲۳۲ مورد (8/74 درصد) به اصل توجه، ۷۳ مورد (6/23 درصد) به اصل گریز و تنها ۵ مورد (6/1 درصد) به اصل تحرک اختصاص دارد. در اصل توجه، مؤلفه‌های جلب توجه، مشاهده هدفمند و استخراج مفاهیم بیشترین فراوانی را داشتند. در اصل گریز نیز انعطاف‌پذیری، توجه به جزئیات و جایگزینی برجسته‌تر بودند، در حالی که مؤلفه‌هایی مانند ترکیب، معکوس‌سازی و تقویت حضور محدودی داشتند. اصل تحرک نیز در اغلب فصل‌ها فاقد فراوانی قابل توجه بود. در مجموع، نتایج بیانگر آن است که محتوای کتاب‌های آزمایشگاه علوم بیشتر بر توجه، مشاهده و درک مفاهیم متمرکز بوده و فرصت محدودی برای تغییر، گسترش و به‌کارگیری عملی ایده‌های خلاق فراهم می‌کند. بر این اساس، بازنگری محتوای کتاب‌ها با تأکید بر فعالیت‌های واگرا، مسئله‌محور، اکتشافی و عمل‌گرا پیشنهاد می‌شود.
کلیدواژه ها
تحلیل محتوا؛ کتاب‌های آزمایشگاه علوم؛ آموزش خلاقیت؛ الگوی پلسک؛ روش ویلیام رومی؛ درگیری ذهنی؛ تفکر خلاق؛ آموزش علوم تجربی؛ دوره دوم متوسطه؛ یادگیری فعال.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر