بررسی تطبیقی عوامل اثرگذار بر مهارت استدلال زیست‌شناسی دانش‌آموزان ایران و سنگاپور بر اساس داده‌های تیمز (۲۰۱۵-۲۰۲۳)
کد مقاله : 1371-NCSE6
نویسندگان
الهام سادات مصطفوی1، انسیه سادات مصطفوی *2
1دانش آموخته دکتری بیوشیمی دانشگاه فردوسی مشهد، دبیر زیست شناسی، شهرستان سرایان، ایران
2دانش آموخته دکتری روانشناسی تربیتی دانشگاه الزهرا، مشاور مدرسه، ناحیه شش مشهد، ایران
چکیده مقاله
پژوهش حاضر با هدف تحلیل تطبیقی عوامل اثرگذار بر مهارت استدلال زیست‌شناسی دانش‌آموزان پایه هشتم ایران و سنگاپور بر اساس داده‌های آزمون بین‌المللی تیمز (۲۰۱۵، ۲۰۱۹ و ۲۰۲۳) انجام شده است. این مطالعه از نوع کاربردی و تحلیل ثانویه داده‌ها با رویکرد طولی و توصیفی تحلیلی است و برای مقایسه نظام‌های آموزشی دو کشور از مدل تطبیقی جرج بردی استفاده شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که میانگین نمره زیست‌شناسی سنگاپور از ۶۰۹ در سال ۲۰۱۵ به ۶۲۲ در سال ۲۰۲۳ افزایش یافته، در حالی که ایران در همین حوزه از ۴۴۸ به ۴۲۱ کاهش داشته است. در حوزه شناختی استدلال، سنگاپور از ۵۹۵ به ۶۰۸ (۱۳ نمره رشد) رسیده و ایران از ۴۵۴ به ۴۰۹ (۴۵ نمره افت) سقوط کرده است. فاصله استدلالی دو کشور طی این هشت سال ۵۸ نمره افزایش یافته و در سال ۲۰۲۳ به ۱۹۹ نمره رسیده است. تحلیل تطبیقی نشان می‌دهد که عواملی چون تورم محتوایی کتاب‌های درسی، غلبه آزمون‌های پرخطر و تست‌محور، کمبود زیرساخت‌های آزمایشگاهی، تراکم بالای کلاس‌ها و ضعف دوره‌های تربیت معلم در ایران، در مقابل رویکرد سیستم‌محور، حلزونی و پرسش‌گرانه سنگاپور، موجب شکل‌گیری و تداوم این شکاف شناختی شده است. بر این اساس، بازنگری در برنامه درسی علوم متوسطه اول، اصلاح نظام ارزشیابی، توانمندسازی معلمان و تأمین زیرساخت‌های آزمایشگاهی به‌عنوان پیشنهادهای اصلی پژوهش مطرح می‌شود.
کلیدواژه ها
آموزش تطبیقی، استدلال زیست شناسی، ایران، تیمز، سنگاپور، سواد علمی.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی