طراحی آموزشی زمینه‌محور (تماتیک) در علوم تجربی دوره ابتدایی: رویکردی نوین در پرورش سواد علمی-فناورانه
کد مقاله : 1386-NCSE6 (R1)
نویسندگان
محمد رضائی نژاد *1، پروانه رضائی نژاد2، علی صیدمرادی3، حامد شفیع4
1آموزگار،آموزش و پرورش
2دبیر آموزش و پرورش
3آموزگار آموزش و پرورش
4آموزگار، آموزش و پرورش
چکیده مقاله
هدف پژوهش حاضر، تبیین و تحلیل رویکرد زمینه‌محور (تماتیک) به عنوان یکی از رویکردهای نوین در طراحی آموزشی درس علوم تجربی دوره ابتدایی است. این رویکرد، در پاسخ به نیازهای دنیای متغیر امروز و با تأکید بر پرورش سواد علمی-فناورانه، آموزش مفاهیم علمی را در بستر زندگی روزمره و تجربیات واقعی دانش‌آموزان قرار می‌دهد. روش پژوهش، توصیفی-تحلیلی و از نوع مروری-نظام‌مند است که با استناد به یافته‌های تجربی و کیفی پژوهش‌های اخیر و اسناد بالادستی انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که رویکرد زمینه‌محور با ویژگی‌هایی نظیر ارتباط با زندگی، انسجام درونی، قابلیت عمق‌بخشی و ایجاد نقاط اتصال بین‌رشته‌ای، می‌تواند یادگیری را از حالت منفعل و حفظ‌محور به سمت یادگیری فعال، معنادار و پایدار سوق دهد. شواهد تجربی و کیفی نشان می‌دهد که این رویکرد بر سطوح بالای شناختی (درک و فهم) تأثیر معناداری دارد و باعث افزایش میانگین نمرات، کاهش انحراف معیار (افزایش یکنواختی یادگیری) و ارتقای سواد زیست‌محیطی می‌شود. با این حال، اجرای این رویکرد با چالش‌هایی نظیر ضعف دانش حرفه‌ای معلمان، کمبود امکانات، حجم بالای محتوای کتب درسی و عدم آگاهی والدین مواجه است. در این رویکرد، نقش معلم از انتقال‌دهنده دانش به تسهیل‌گر تغییر می‌یابد. نتایج این بررسی حاکی از آن است که به کارگیری رویکرد زمینه‌محور، نه تنها به درک عمیق‌تر مفاهیم علمی کمک می‌کند، بلکه زمینه‌ساز پرورش شهروندانی مسئولیت‌پذیر و توانمند در حل مسائل زندگی خواهد بود. در پایان، پیشنهاداتی برای اجرای مؤثر این رویکرد ارائه شده است.
کلیدواژه ها
آموزش علوم تجربی، طراحی آموزشی، رویکرد زمینه‌محور (تماتیک)، سواد علمی-فناورانه، دوره ابتدایی
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر