تحلیل تطبیقی مؤلفه‌های کیفیت آموزش علوم در PISA ، TIMSSو المپیادها
کد مقاله : 1387-NCSE6
نویسندگان
علی مطهری *1، میر امیرحسین غیبی2، بتول ترکمندی3
1عضو هیات علمی دانشگاه فرهنگیان آدربایجان غربی
2دانشجوی دانشگاه فرهنگیان آذربایجان غربی
3مدیر مدرسه در آموزش و پرورش ناحیه یک شهرستان ارومیه
چکیده مقاله
جهان معاصر به‌سوی اقتصاد دانش‌بنیان و نوآوری‌محور در حرکت است و آینده از آن نظام‌هایی است که بتوانند نسلی با سواد علمی عمیق، تفکر انتقادی و توان حل مسئله‌های پیچیده پرورش دهند. در همین ارتباط هدف پژوهش حاضر تحلیل تطبیقی مؤلفه‌های کیفیت آموزش علوم در کشورهای دارای سطوح عملکرد متفاوت در سه عرصۀ بین‌المللی PISA، TIMSS و المپیادهای علمی، و ارائۀ الگویی مفهومی برای سیاست‌گذاری آموزشی است. در همین راستا با رویکرد تحلیلی-تطبیقی و مثلث‌سازی منابع داده، گزارش‌های کمّی OECD، IEA و CEE (بازه ۲۰۲۲ تا۲۰۲۴) همراه با اسناد کیفی ملی، عملکرد نُه کشور در چهار گروه طبقه‌بندی و تحلیل شد. یافته‌ها نشان داد کیفیت آموزش علوم در دو بُعد نسبتاً مستقل «کیفیت افقی (همگانی)» و «کیفیت عمودی (نخبگانی)» قابل تعریف است و رابطۀ میان این دو بُعد خطی نیست. بر این اساس، چهار الگوی عملکردی شناسایی شد: موفق کل‌نگر، همگانی‌گرا، نخبه‌گرا و ضعیف کل‌نگر. مؤثرترین مؤلفه‌های افتراق‌بخش، «تمرکزگرایی هوشمند» و «کیفیت نظام تربیت معلم» بودند. نتیجۀ کلیدی آن است که موفقیت در یک عرصه به‌خودی‌خود به عرصۀ دیگر تسری نمی‌یابد و نظام‌های آموزشی برای پیشرفت پایدار نیازمند سرمایه‌گذاری متوازن و هدفمند بر هر دو سطح هستند.در همین راستا این یافته‌ها می‌تواند به سیاست‌گذاران در طراحی برنامه‌های متوازن برای ارتقای هم‌زمان کیفیت آموزش علوم همگانی و پرورش استعدادهای برتر یاری رساند و از تمرکز انحصاری بر یکی از این دو بُعد جلوگیری کند.
کلیدواژه ها
کیفیت در آموزش علوم ، PISA ، TIMSS ، المپیادهای علمی بین‌المللی، سیاست‌گذاری آموزشی، تحلیل تطبیقی
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر