تحلیل محتوای فصل سوم کتاب شیمی یازدهم با رویکرد یادگیری عمیق و مدل‌های بازنمایی
کد مقاله : 1389-NCSE6
نویسندگان
مسعود سعادتی *1، رضا چندول2
1گروه آموزش شیمی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
2معلم و کارشناس امور آموزشی، اداره کل آموزش و پرورش استان آذربایجان شرقی، تبریز، ایران
چکیده مقاله
پژوهش حاضر با هدف واکاوی و تحلیل محتوای فصل سوم کتاب شیمی پایه یازدهم بر اساس پروتکل کدگذاری چندبعدی انجام شد. روش پژوهش از نوع تحلیل محتوای کمی با رویکرد توصیفی بود که در آن شش مقوله‌ی اصلی شامل اهداف آموزشی، محتوای علمی، سطوح شناختی، ماهیت علم، مدل سه‌گانه‌ی بازنمایی جانستون و ارزشیابی بررسی شدند. یافته‌های پژوهش نشان داد که ساختار محتوا به‌شدت بر رویکردهای سنتی و انتقال‌محور استوار است؛ به‌طوری‌که مؤلفه‌ «انتقال دانش» (۸۱.۸ درصد) و بازنمایی «نمادین» (۵۰ درصد) بیشترین سهم را به خود اختصاص داده‌اند. در حالی که سطوح پایه‌ی شناخت و تفکر مفهومی مورد توجه بوده‌اند، سطوح عالی شناختی (مانند ارزشیابی و آفرینش) و رویکردهای نوین ماهیت علوم به‌جز تجربی بودن، عملاً غایب بوده‌اند. همچنین، بررسی‌ها از نبود کامل «پیوند سه‌سطحی» در بازنمایی مفاهیم و نبود پرسش‌های مسئله‌محور یا چندپاسخی در بخش ارزشیابی حکایت دارد. نتایج گویای آن است که محتوای مورد نظر در بسترسازی برای تفکر مبتنی بر درک شیمی، حل مسئله و یادگیری عمیق با کاستی‌های ساختاری روبه‌روست. بنابراین، بازنگری در محتوای کتاب درسی به‌سوی فعالیت‌های مسئله‌محور، ایجاد پیوند میان سطوح ماکروسکوپی، میکروسکوپی و نمادین، و تنوع‌بخشی به ابزارهای ارزشیابی برای تحقق اهداف یادگیری معنادار امری ضروری است.
کلیدواژه ها
تحلیل محتوا، شیمی یازدهم، آموزش علوم، ماهیت علوم، سطوح شناختی.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر