از مشاهده پدیده تا تبیین علمی: بازاندیشی در طراحی تدریس دگرگونی‌های ماده
کد مقاله : 1394-NCSE6
نویسندگان
حسین تشهرجمال1، محمد قاسم نژند *2، محمدجواد درخشان قره تکان3، عرفان حیدری3
1دانشجوی کارشناسی دانشگاه فرهنگیان و معلم در آموزش و پرورش
2هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان
3دانشجو معلم
چکیده مقاله
این پژوهش با هدف بازشناسی تصمیم‌های آموزشی مؤثر در هدایت دانش‌آموز از مشاهده تغییرات روزمره به ارائه تبیین علمی درباره دگرگونی ماده انجام شد. مسئله اصلی آن بود که چگونه می‌توان در تدریس علوم تجربی، پاسخ‌های مبتنی بر حفظ مثال‌ها را به استدلال متکی بر ویژگی‌های ماده و شواهد مشاهده‌پذیر نزدیک کرد. پژوهش با رویکرد کیفی و به شیوه اقدام‌پژوهی فردی، بر پایه تجربه مستند تدریس به یک دانش‌آموز شکل گرفت. داده‌ها از پاسخ‌های تشخیصی، تکالیف نوشتاری، طبقه‌بندی پدیده‌های آشنا، توضیح دلایل و مشاهده بازنگری پاسخ‌ها در چند مرحله گردآوری و با نگاه به توالی تصمیم‌های معلم تحلیل شد. در فرایند آموزش، نمونه‌های زندگی روزمره به مسئله آغازگر تبدیل شدند و از درخواست پیش‌بینی، بیان دلیل، مقایسه شواهد، پرسش هدایت‌کننده و اصلاح پاسخ بهره گرفته شد. شواهد نشان داد که دانش‌آموز در ابتدا با وجود توانایی بازگویی تعاریف، در داوری درباره نمونه‌های تازه و دفاع علمی از انتخاب خود دشواری داشت؛ در مراحل بعد، توانایی او در طبقه‌بندی و ارائه دلیل مرتبط با مفهوم بهبود یافت. این یافته‌ها از ظرفیت تدریس پدیده‌محور و پاسخ‌گو به تفکر یادگیرنده برای تقویت توضیح علمی حکایت دارد؛ هرچند به دلیل تک‌موردی بودن پژوهش، نتیجه آن قابل تعمیم آماری نیست.
کلیدواژه ها
تدریس علوم تجربی، یادگیری پدیده‌محور، تبیین علمی، پرسش‌گری هدایت‌شده، دگرگونی ماده، اقدام‌پژوهی.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر