مروری تحلیلی بر رویکرد پژوهش‌محور در آموزش مباحث زیستی علوم تجربی دوره اول متوسطه با تأکید بر فصل الفبای زیست ‌فناوری
کد مقاله : 1406-NCSE6
نویسندگان
فاطمه حسینی *، لیل رضاییان
دانشگاه فرهنگیان
چکیده مقاله
آموزش علوم تجربی زمانی به سواد علمی می‌رسد که یادگیری به حفظ مفاهیم محدود نماند و با پرسشگری، بررسی شواهد، استدلال علمی، حل مسئله و مشارکت در تولید دانش همراه شود. رویکرد پژوهش‌محور و کاوشگری، یادگیری مدرسه‌ای را به فرایندهای واقعی تولید و ارزیابی دانش علمی نزدیک می‌کند. اما تحلیل کتاب‌های علوم تجربی دوره اول متوسطه ایران نشان می‌دهد در کنار غلبه محتوای مفهومی، مؤلفه‌هایی مانند روش علمی، حل مسئله، تحلیل شواهد و «علم به منزله پژوهش» سهم کمتری دارند. ازاین‌رو، شناسایی ظرفیت فصل‌ها برای بازطراحی فعالیت‌های پژوهش‌محور اهمیت دارد.

پژوهش حاضر با مرور تحلیلی مطالعات فارسی و انگلیسی مرتبط با آموزش کاوشگری، زیست‌شناسی، زیست‌فناوری و تحلیل کتاب‌های درسی، فصل هفتم علوم تجربی پایه هشتم، «الفبای زیست‌فناوری»، را به‌صورت اسنادی تحلیل می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد این فصل از فعالیت‌هایی مانند مقایسه صفات، بررسی اثر انگشت، آزمایش رشد سیب‌زمینی، بررسی اثر عوامل محیطی بر صفات، تحلیل انتقال ژن، جمع‌آوری اطلاعات درباره پیامدهای تغییر ژن، ساخت مدل تقسیم یاخته و بررسی عوامل سرطان استفاده کرده است. بااین‌حال، درجه پژوهش‌محوری این فعالیت‌ها یکسان نیست؛ برخی ساختاریافته‌اند، برخی قابلیت تبدیل به کاوشگری هدایت‌شده دارند و برخی ظرفیت طراحی موقعیت‌های باز پژوهشی را دارند. بر این مبنا، چارچوبی شامل موقعیت مسئله‌دار، سؤال پژوهشی، فرضیه، طراحی مسیر بررسی، گردآوری شواهد، تحلیل، استدلال و نتیجه‌گیری، ارائه یافته‌ها و طرح پرسش جدید پیشنهاد می‌شود. نتیجه آن است که ظرفیت پژوهش‌محور این فصل بیش از افزودن محتوای جدید، به بازطراحی مواجهه دانش‌آموز با محتوای موجود و تقویت نقش او در تولید و ارزیابی شواهد وابسته است.
کلیدواژه ها
آموزش پژوهش‌محور، آموزش زیست‌شناسی، زیست‌فناوری، علوم تجربی، علوم پایه هشتم.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر